Üniversiteler Neden Dağın Başına Yapılıyor?
Üniversite denildiği zaman aklınıza gelenlerin konumunu düşündüğünüz de hepsi şehir merkezine uzaktır. Bunun sebebi pek çok kişi tarafından merak edilir. Üniversitelerin hangi fikir doğrultusunda şehrin dışına, yeşillik tepelere ve sessiz vadilerin tam olarak ortasına yapıldığını hiç düşündünüz mü? Şehirden üniversiteye varabilmek için sabah akşam yolculuk yapanlar, hatta bazı kişilerin okul çerisindeki yurda gitmesi için neredeyse bir hayli yol katetmesi gerektiğini görülünce, üniversitelerin neden dağın başına yapıldığını sizler için araştırdık.
Bu konuda birçok araştırma görevlisi ve şehir planlamacısı mantıklı yorumlar yapmıştır. Siz de bu nedenleri öğrenirken aklınıza gelen üniversiteleri gözünüzün önüne getirebilirsiniz. Okuyunca genel olarak haklı bulacağınız okul yer seçimi kriterlerini derledik. Bir kampüs hayal edin ki binlerce dönüm arazi üzerine kuruluyor. Üniversite, devlet kalkınma planlarının oluşturmuş olduğu ilke ve hedefler doğrultusunda, yükseköğretim planlaması dikkate alınarak, Yükseköğretim Kurulunun onay vermesi ya da önerisi üzerine bir kanun doğrultusunda kurulur.
Kanuna bağlı kalarak ilk olarak bir yer seçimi yapılır ve daha sonra yapımına başlanır. Batıya bakıldığında istisnai olarak şehir merkezinde fakültelere rastlanırken, doğu da genellikle şehir dışında kurulan okullar olduğu görülür. Yani bir öğrenci şehir merkezinde oturuyorsa, fakülteye günlük gidip gelmesi oldukça vaktini alan bir durumdur. Bu durum göz önünde bulundurularak, çalışmalar ve yer seçimi yapılır.
Üniversitelerin Kuruluşu Nasıl Planlanır?
Üniversitenin kurulması için yalnızca yer seçimine karar verilmesi yeterli olmaz. Üniversitenin ne kadar büyük olduğu, devamlı olarak gelişimi ve değişimi, akademik birimlerine yapılacak ilaveler, öğrenci sayısının kaç olduğu, uygulama ihtiyaçlarını karşılamak için mekânlar, sosyal ve kültürel ihtiyaçlar içinde farklı alanlar göz önünde bulundurulur. Tıp fakültesi, eğitim ve araştırma hastaneleri gibi sağlık bölümleri, alışveriş için market, lojman ve yurt gibi yerleşim birimleri, güvenlik birimleri ve yeşil alanlar da dikkate alındığında, esasında okul kurulumu için son derece büyük bir alana ihtiyaç duyulduğu ortaya çıkar.
Neden şehir dışından arsalar tercih ediliyor bu da merak edilir. Şehrin dışında yer alan arazilerin fiyatları, şehir içine kıyasla daha uygun olacaktır. Arsa maliyetinin az olması, şehir dışındaki arsanın kamu arazisi olarak geçmesi veya kamulaştırılması başlıca nedenler arasında yer alır. Bazı üniversiteler, kamuya ait olmayan ancak bağışlanan arsalar üstüne kurulabilir. Bazı arsalar içinse süreç ise bu kadar kolay değildir. Yerel yönetim, belediye meclisi ya da üniversite yer tercihi konusundaki herhangi bir karar verme yetkisi olan kişinin eğer şehir bir arazisi bulunuyorsa oraya yakın arazilerin tercih edilmesini sağlar. Bu şekilde kendi arazisinin değeri artar ve imara açılması da arazi fiyatlarını daha da yukarıya taşır.
Bu kadar genişliği çok fazla olan devasa yapılar kurulması büyük ücretler gerektirirken, şehrin dışına kurulması ile aslında maliyetler çok daha minimalize edilebilir. Bilindiği üzere arazi fiyatından yarar sağlanırken, geniş alanlar için maliyetin daha düşük olması da hesaplanır. Eğitim verilen binalar, lojman, kantin, yurt gibi her kısım ayrı bir mahalle tasarımı şeklinde düşünülür. Bu da maliyetleri, şehrin içinde tekrardan yıkıp yapmaktan çok daha aşağıda tutar.
Üniversiteler İle Şehirlerin Gelişmesi Ve Değişmesi
Bir yerleşke kurulumu demek yalnızca öğretmen ve öğrenciler için bir fayda sağlamaz. Şehrin geliştirilmesi istenen kısım da okulun yer seçiminde önemli bir role sahiptir. Kentin genel yapısı ve ihtiyacı olan şeyleri analiz edip, yerleşke yerinin seçimi için karar verilir. Bazı okulların bağlı olduğu bazı birimlerin de şehir içinde varlığını devam ettirmesi aslında o şehrin tüm hatlarını değiştirip gelişmesine önemli bir katkı sunar.
Üniversite toplumsal fonksiyonlara yönelik imkanlar sunması ile yalnızca öğrencilerin değil şehir halkının da kullanımı konusunda uygun olur. Öğrenciler, şehir içinden ihtiyaç duydukları şeyleri karşılarken şehirde olanlarında üniversiteden yararlanması gerekir.
Arazi tercihinde halkın rahat bir ulaşabileceği mesafeler tercih edilir. Özellikle ulaşımı yeterince gelişmemiş şehirlerde yerleşkelerin mümkün olduğunca toplu taşıma araçlarına yakın olması veya okul ile bağlantının olabileceği yeni alternatifler yaratılması da son derece önemlidir. Tabii ki bütün nedenler, şehrin dışındaki yerleşkelerde eğitim gören öğrenciler için bazı zorlukları da beraberinde getirebilir.
Üniversite, Yükseköğretim kurumu veya en üst düzeyde eğitim verilen, araştırmalar yapılan ve bilgi üretilen kurumlara verilen isimdir. Araştırma alanları genel olarak farklı disiplinlere ayrılarak, daha çok yüksek okul, lisans ve lisansüstü okullarından meydana gelir. Bu eğitimi almak çok önemlidir.
Herhangi bir yerleşkeye bakıldığında binlerce öğrenci olduğu görülür. Bu eğitim yuvalarının kurulum yerleri, konumları da son derece önemlidir. Bir kişi herhangi bir şehirde okul kazandığı zaman ilk olarak şehrin hangi bölgesinde olduğuna bakar. Şehir merkezine yakınlığına dikkat eder. Çoğu üniversite dağ başında olduğu için neden böyle bir kurulum yapıldığı da herkes tarafından merak edilen bir durumdur ve genel hatlarıyla bakıldığı zaman mantıklı nedenleri vardır.
