Dağ, vadi, ova, tepe ve diğer tüm yer şekillerini göstermek için haritalar kullanılır. Bu şekillerin harita üzerinde aktarılması noktasında bazı iz düşümler alınır. Bu sebeple düzlem üzerine çizilmiş ve yer şekilleri üzerinden gösterilen haritalarda hesaplanan tüm alanlar ile gerçek alan arasında belirli fark oluşur. Gerçek alanların gösterilmiş olduğu haritalarda hataları azaltmak adına bazı yöntemleri geliştirilir. Bu yöntemlere izohips yöntemi de örnek verilebilir. Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar en yaygın kullanılan haritalardır.

İzohips Yöntemi

Deniz seviyesi üzerinden alınarak aynı yükseltiye sahip tüm noktaların birleştirilmesi ile birlikte İzohips yani eş yükselti eğrileri oluşturulur. Günümüzde tüm yeryüzü şekillerinin gösterilmesi için en sık kullanılan yöntem eş yükselti eğrileri ile gösterilen haritalardır. Bu yöntem en doğru sonuca ulaşmaya yardımcı olur. Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar ile yer şekilleri kolay bir şekilde tespit edilebilir.

Eş yükselti eğrileri yer şekillerini göstermek adına aynı şekilde kullanılır. Eş yükselti eğrilerinden oluşan tüm haritalar İzohips haritaları ya da topograf haritaları olarak adlandırılır.

Eş yükselti eğrileri deniz seviyesinden başlayıp aynı yükseklik değerlerini barındırmış olan noktaların bir araya getirilmesiyle oluşturulan kapalı eğrileri olarak tanımlanır. Bu doğrultuda deniz seviyesi 0 metre şeklinde kabul edilip bu izohipslerin başlangıç seviyesi şeklinde belirlenir. Deniz seviyesi itibari ile birlikte tüm değerler yükseltiye göre artış gösterir. Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar ile birlikte yeryüzü şekillerinin gösterilmesi son derece kolaylaşır.

İzohips Haritaların Özellikleri

Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar coğrafya biliminde sıkça kullanılır. Eş yükselti eğrileri ilk olarak karışık bir şekil olarak görülür. Bu eğriler gerçekte bir araya gelince çok önemli bir anlam ifade eder. Bu eğriler yeryüzü şekilleri açısından önemlidir. Yeryüzü şekillerinin tanımlayan eş yükselti eğrileri ile birlikte yeryüzü şekilleri doğru şekilde gösterilebilir.

Eş yükselti eğrileri yöntemi ile birlikte belirli bir yükselti aralığında eğriler arda ardına çizilir. Örnek olarak iki eş yükselti eğrisi arası on metrelik yükselti farkı bulunuyorsa diğer eş yükselti eğrileri arasındaki bu değer korunur. Bu şekilde harita üzerindeki tüm eş yükselti eğrilerinin on metrelik aralıklarla oluştuğu belirtilir. Bu haritalar üzerindeki eş yükselti eğrileri ana ve ara ilgili olarak iki grup üzerinde incelenir. Koyu renkli olan kalın eğriler ana izohips olarak adlandırılır. Daha açık renkte ve de ince ince olan eğrileri ara izohips olarak tanımlanır. Bu şekilde eş yükselti eğrileri ile çizilmiş olan haritalar kolay bir şekilde okunabilir.

İzohipsler birbirlerini kesmezler. Bu haritalar yer şekillerini bulunmuş oldukları yükseklikler ile birlikte gösterebilir. Eş yükselti eğrileri eşit olarak yükselti aralıklarından oluşur. Arka arkaya gelen iki eş yükselti eğrisi arasındaki yükselti farkı çalışma alanının tümü üzerindeki eşitliğe sahiptir. Bir eş yükselti çizgisinin geçmiş olduğu tüm noktalar birbirine benzer yükselti değerine sahip olarak bilinir. 0 metre olan izohips kıyı çizgisi anlamına gelir. Bu eğrilerin sıkışmış olduğu alanlar üzerinde eğim artış gösterirken seyrekleşmiş olduğu alanlarda bu eğim azalış gösterir. Birbirlerini kapsamayan arda arda iki eş yükselti eğrisinin yükseltisi birbirine benzer özelliğe sahiptir.

İzohipslerin Hesaplaması

Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar üzerinden yararlanılarak çeşitli hesaplamalar söz konusu olabilir. Hesaplamaların yanında kuş uçumu olan mesafe hesabı da bu eş yükselti eğrileri haritaları üzerinden yapılabilir. Yapılacak eğim hesaplamaları üzerinde öncelikli olarak iki izohips arası yükselti değerinin belirlenmesi gerekir. Örnek olarak İzohips eğrilerinden bir tanesinin yükselti değerinin bilinip kaç metre aralıklar ile oluşmuş olduğu bilgisi bulunuyorsa istenilen yerdeki yükseklik hesaplaması doğru şekilde yapılabilir.

Yer Şekilleri Ve Eş Yükselti Eğrileri Haritası

Eş yükselti eğrileri kullanılarak yapılan haritalarda belirlenen en sık kullanım amacı yer şekillerinin doğru olarak gösterilmesi olarak tanımlanabilir. Günümüzde yer şekillerini çok rahatça gösteren yöntemlerden biri olarak bilinen eş yükselti eğrileri ile çizilmiş haritalar yer şekillerinin özelliklerini ifade eder.

İzohips haritalar üzerinde çizilen dağ, vadi, sırt, boyun, haliç, kıyı çizgisi, falez, şelale ve benzeri yer şekilleri görülebilir. Tüm bu yer şekillerinin yanında yeryüzü üzerindeki eğimin az ya da çok olduğu bölgelerde eş yükselti eğrileri ile çizilmiş haritalar üzerinden anlaşılabilir.

İzohips Haritası Oluşturma

İzohips haritalar üzerinde kuşbaşı şekiller barındıran izohips kullanımı yapılarak hazırlanan genel olarak yer şekillerini tanımlayan haritalar olarak bilinir. Diğer bir adıyla topograf haritası olarak adlandırılan bu haritalarda amaca uygun olarak başlık, harita ölçeği, yarın oku, lejant, paralel ve meridyen bulunur.

Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar oluşturabilmek adına belirlenen alana ait izohips verilerine sahip olmak gereklidir. İzohips geleneksel olan yöntemler ile birlikte manuel çizilerek oluşturulabilir. Bununla birlikte bu haritalar Coğrafi Bilgi Sistemi Programı ile de otomatik olarak oluşturulabilir.

Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar siyah veya beyaz olabileceği gibi renkli şekilde hazırlanabilir. Elle yapılan çizimler genellikle siyah tonlarda yapılırken Coğrafi Bilgi Sistemleri ile hazırlanan haritalar renkli şekilde hazırlanır.

Dünya Üzerindeki İzohips Haritaları

İzohips haritaları lokal bölgeler adına oluşturulabiliyorken il, ilçe ve ülke bazında da geliştirilebilir. Küçük alanlarda izohips haritalar çok daha rahat okunabilir. Dünya bazında bir izohips haritası oluşturulmak istendiği zaman eş yükselti eğrileri arasındaki mevcut yükselti farkı belirlenmelidir. Tüm alanları kapsayan izohips verileri ile birlikte eş yükselti eğrileri ile çizilmiş dünya haritası oluşturulabilir. Eş yükselti eğrileriyle çizilmiş haritalar coğrafya alanında en sık tercih edilen ve okunması kolay harita çeşitlerinden biri olarak son derece popüler olup coğrafya bilimi başta olmak üzere pek çok alanda kullanılır.

Daha fazla coğrafya ödevleri için kategorilerimize göz atmayı unutma!

Yakın Çevreden Eş Yükselti Eğrileriyle Çizilmiş Haritalar Oluşturma hakkında oldukça detaylı ve faydalı bir içerik yazdığımı düşünüyorum. Bu içerik hakkında tepki butonlarına tıklayarak değerlendirme yapabilir, yorum yaparak görüşlerinizi belirtebilirsiniz.