Türk Dil Kurumu Türkçe dilinin incelenmesi ve Türkçe dilinin geliştirilmesi amacıyla 12 Temmuz 1932 tarihinde Mustafa Kemal Atatürk tarafından kurulmuştur. Başkent Ankara’da bulunan bu kurum Türk dili üzerine yapmış olduğu çalışmaları ile yıllar boyu dikkat çekmiştir. Türk dili ile ilgili yapılan çalışmalar tamamlandıktan sonra bu kurum tarafından yayınlanır. Bir süre sonra kurulan Dil Derneği ise TDK ile rolleri paylaşmıştır. Zaman zaman TDK ile Türk Dil Derneği arasında yazım anlaşmazlıkları yaşanır.
Türk Dil Kurumu ve Amacı
Türk Dil Kurumu Türk dilindeki öz güzelliği ve temelleri ortaya çıkarmak, Türk dilini yeryüzü dilleri içerisinde değerine yakışır olarak yükseltmek şeklinde belirleniyor. Atatürk kendi döneminde Türk dili üzerinde bulunan yerli ve yabancı tüm araştırmaları inceleyip dönemdeki bilginleri Türk dili üzerine araştırma yapmaya yönlendirmiştir.
Türk Dil Kurumu’nun en temel amaçları;
- Bilim, edebiyat, kültür ve diğer alanlarda Türk dilini öğretim dili olarak geliştirip yaygınlaştırmak,
- Türkçe’nin her alanda etkili, doğru ve güzel kullanılmasını sağlamak,
- Türk dilindeki zenginlikleri koruyup işleyerek gelecek nesillere aktarmak,
- Akademik altyapı ve kurumsal donanımı güçlendirmek amaçlı kurumun Türk dili alanı üzerindeki bilimsel yetkinliğini arttırmak olarak sıralanır.
TDK ile Türk Dil Derneği arasında temel farklar bulunur.
Türk Dil Derneği
TDK ile Türk Dil Derneği amaçları bakımından birbirinden ayrılır. Türk Dil Derneği 1982 yılı anayasası ile birlikte Türk Dil Kurumu’nun özerk bir kurum olmaktan çıkarılıp hükumete bağlı olan bir birim durumuna getirilmesi ile birlikte kurulmuş bir dernek olarak bilinir. Dernek 24 Temmuz 2002 kararı ile birlikte kamu yararına çalışan dernekler arasına girmiştir. Türk Dil Derneği’nin merkezi Ankara’da bulunur. Dil derneği için temel amaç Türkçe’nin özelleştirilmesi ve bilimsel yöntemler uygulanarak dil çalışmaları yapılması olarak tanımlanmıştır.
Dil derneği, Türkçe sözlük ve bunun yanında yazım kılavuzu gibi kaynakların yanında dilbilim sorunları, dil üzerine devrim ve küreselleşme konuları üzerinde de yapıtlar yayınlamıştır. Dil derneği yapmış olduğu çalışmaları laik ve ulusal bir çizgi üzerinden yayınlamaktadır. TDK ile Türk Dil Derneği kuruluş amacı bakımından da birbirinden ayrılır.
TDK ile Türk Dil Derneği tarafından farklı yazılan kelimeler şu şekilde sıralanıyor:
| Türk Dil Kurumu (TDK) | Türk Dil Derneği (TDD) |
| diaspora | diyaspora |
| alt yazı | altyazı |
| dil bilgisi | dilbilgisi |
| hemşehri | hemşeri |
| hristiyanlık | hıristiyanlık |
| ızdırap | ıstırap |
| orta çağ | ortaçağ |
| orta doğu | ortadoğu |
| öge | öğe |
| ön söz | önsöz |
| ön yargı | önyargı |
| ropdöşambır | ropdöşambr |
| sekülarizm | sekülerizm |
| sömestir | sömestr |
| sela | sala |
| ana dil | anadil |
| ana dili | anadili |
| ambulans | ambülans |
Türkçenin Kullanımı
Türkçenin kullanımı ile ilgili yapılan araştırmaların sonucunda dilin özensiz ve yanlış kullanımı yer alıyor. Dilin özensiz ve yanlış kullanılması ile birlikte kelimelerin telaffuzu da netlik kazanamıyor. Dil bilincinin kazandırılmasında, yabancı sözcük kullanımına daha az yer verilmesi ve kelimenin doğru anlamının bilinmesi ile birlikte TDK ve Türk dil Derneği ışığında Türkçe dilini doğru kullanmak mümkün oluyor. TDK ile Türk Dil Derneği yapmış olduğu çalışmaları ile birlikte kelimelerin doğru kullanımı ile ilgili bilgiler sağlıyor.
TDK Ve Dil Derneği
Türkçe kelimelerin yazımında yaşanmış olan sıkıntılar ile ilgili Türk Dil Kurumu bazı düzeltmeler paylaşıyor. TDK ile Türk Dil Derneği arasında bazı anlaşmazlık noktaları bulunuyor.
Yazılan kelimeler içinden kullanılan harflerin ve bununla birlikte harflerin nasıl olacağı hakkında fikir almaya olanak sağlayan iki büyük kuruluş bulunuyor. TDK ile Türk Dil Derneği arasında uzlaşılamayan kelimelerini bulunması bazı tartışmalara sebebiyet veriyor. Resmi yazışma ve evraklarda baz alınan kelimeler Türk Dil Kurumu’nun sözlüğü üzerinden kullanılıyor.
TDK ve Dil Derneğinin Anlaşamadığı Kelimeler
TDK ile Dil Derneği arasında bazı anlaşmazlıklar bulunuyor. Atatürk’ün vermiş olduğu talimat ile birlikte Türk Dili Tetkik cemiyeti ismi ile 12 Temmuz 1932 senesinde kurulan TDK resmi kurumlar ve bununla birlikte pek çok özel kurum adına dil bilgisi konusu üzerinde ana kaynak olarak gösteriliyor. Tüm bunların yanında Türk Dil Derneği de dil bilgisi alanında rehberlik sağlıyor. Bu iki kurum bazı konular üzerinde anlaşmazlık yaşıyor.
Uzun yıllardır bazı kelimeler üzerinde anlaşma sağlayamayan TDK ile Türk Dil Derneği tartışmalara sebebiyet veriyor. Örnek olarak Türk Dil Kurumu’na göre ana dil şeklinde yazılan kelime Dil Derneği’ne göre anadil şeklinde yazılıyor. Yalnızca bitişik ve ayrı yazılan kelimeler arasında tartışma yaşamayan bu TDK ile Türk Dil Derneği harfler açısından da anlaşamıyor. Türk dil Kurumu’na göre ambulans olarak yazılan kelimeler Dil Derneği’ne göre ambülans olarak yazılıyor.
TDK ile Türk Dil Derneği arasındaki anlaşmazlık eğitim kaynaklarında da ortaya çıkıyor. Bazı yayınevleri ise Dil Derneği’nin kurallarına uyarak kitaplarını yayınlamaya devam ediyor. ÖSYM ve daha pek çok resmi kurum ise Türk Dil Kurumu’nun yayınlamış olduğu kelimeleri baz alarak soruları ve sınavlarını sürdürüyor.
Nedir içerikleri için takip et!
TDK ile Türk Dil Derneği’nin Anlaşamadığı Kelimeler hakkında oldukça detaylı ve faydalı bir içerik yazdığımı düşünüyorum. Bu içerik hakkında tepki butonlarına tıklayarak değerlendirme yapabilir, yorum yaparak görüşlerinizi belirtebilirsiniz.
