Atom Nedir?
Elementin kimyasal özelliklerini üzerinde taşıma özelliği gösteren en küçük parça atom olarak adlandırılırken evrende tüm maddelerin atomlardan oluştuğu düşünülmektedir. Atomlar pozitif yüklü çekirdeğin etrafında dönen negatif yüklü elektronlardan oluşur.
Atomun büyüklüğüne bağlı olarak parçalanma özellikleri değişmektedir. Büyük atomlar daha kolay parçalanırlar çünkü çekirdeklerinde daha fazla proton ve nötron barındırırlar. Bu durum atomun kararsızlığını etkilemekte ve parçalanmasını kolaylaştırmaktadır.
Atom çekirdeğinin kararsızlığı radyasyonun ortaya çıkma sebebidir ve bu kararsızlık durumu proton ile nötronun uyumsuzluğunda daha belirgin hale gelmektedir. Radyasyonun ortaya çıkma süreçleri çekirdek tepkimeleri ile gelişim gösteren durumlardır.
Çekirdek ve elektrondan oluşan atom kendinden farklı atomlara dönüşemeyen yapısı ile maddenin en küçük yapısına denmektedir. Atomun merkezinde çekirdek yer almaktadır ve atom modelleri olarak adlandırılan modeller de şu isimlerle bilinmektedirler:
- Dalton modeli
- Thomson modeli
- Rutherford modeli
- Bohr modeli
- James Chadwick Modeli
- Bulut modeli (Günümüzde bilim adamları çağdaş bir atom modeli olan bulut modelini kullanmaktadırlar)
Dalton Modeli
İngiliz kimyacı John Dalton tarafından 1807’de ortaya atılan bir modeldir. Geliştirdiği kuram sayesinde o güne değin bilinen bazı bilimsel verileri değiştirmiştir. Tüm maddelerin küçük parçacıklardan oluştuğunu ve bunların atom olduğunu ileri sürmüştür.
İngiliz bilim adamıdır, 1856-1940 yılları arasında yaşamış ve bir atom modeli geliştirmiştir. Thomson’un atom modelinde katı bir maddenin içine gömülü eksi yüklü tanecikler söz konusudur.
Ernest Rutherford Modeli
Yeni Zelanda ‘da doğan fizikçi 1871-1937 yılları arasında yaşamış ve bir atom modeli geliştirmiştir. Oluşturduğu atom modelinde eksi yüklü parçacıklar artı yüklü bir çekirdek etrafında döner.
Neils Bohr Modeli
Danimarkalı bir fizikçi olan Bohr da geliştirdiği atom modeli ile adından bilim dünyasında söz ettirmiştir.1885-1962 yılları arasında yaşam süren fizikçinin modelinde elektronlar belirli yörüngeleri izlemekteydi
James Chadwick Modeli
1891-1974 yılları arasında yaşayan İngiliz bilim adamı da atomla ilgili bir model öne sürmüştür.
Bilim adamları günümüzde bulut modeli adı verilen atom modelini kullanırlar ve bu model daha çağdaş bir atom modeli olarak tanımlanmaktadır.
Atomun temel parçacıkları nötron, elektron ve protonlardır. Elektronlar çekirdeğin etrafında dönen ve kütlesi çok az olan parçalardır. Nötron ve protonlar atomun kütlesini oluşturmaktadırlar.
Atomaltı parçacıkları denen ve atomun içinde yer alan parçacıklar bulunmaktadır. Atomda ayrıca çekirdek adı verilen bir bölüm bulunmaktadır. Çekirdek nötron ve protonlarla çevrilidir. Bilim adamlarının görüşüne göre atomun çekirdeğinde nötronlar olmasa atom dağılır diye düşünmektedirler.
Protonların elektrik yükünün aynı olması birbirlerinden uzaklaşmak istemeleri ile sonuçlanırken nötron protonları birlikte tutmaya çalışır. Çekirdekteki proton sayısının fazlalığı elektrik yükünün fazlalığı anlamına gelmektedir.
Nötron sayısı fazla olan çekirdeklerin parçalanarak radyasyona neden olduğu bilinmektedir. Atomlar çeşitli boyutlarda olabilirler ve atomun protonu ile nötronu ne kadar fazla ise kütlesi o oranda büyük olmaktadır. Atomda yer alan proton ve nötronların toplam sayısı atomun kütle numarasını vermektedir.
Atomun kütle numarası da atomun hangi elemente ait olduğunun belirlenmesinde etkili olmaktadır. Atomun kütle numarasının bilinmesi hangi atom olduğunu anlamaya yeten bir bilgi olmaktadır.
