Doğal sistemler coğrafyadaki en önemli konu başlıklarından bir tanesidir. Doğal sistemler yaşadığımız ortamları oluşturur. Dünya üzerinde yaşanılan çevre dört temel unsur üzerinden meydana gelir. İnsan doğa ile etkileşim halindedir. Doğadaki dört unsurda kendi içerisinde uyumlu bir şekilde çalışıp etkileşim sağlar. Bu şekilde bulunduğumuz çevre yaşanılabilen bir hal alır. Bu sebeple doğal sistemlerin coğrafyada önemi son derece büyüktür.
Doğal sistemler; temelde dört ana başlık altında incelenebilir. Doğal sistemler; atmosfer, litosfer, hidrosfer ve biyosfer olarak sıralanır. Bu dört ana başlığın altında yer şekilleri, toprak, sular, bitkiler, hayvanlar ve iklim yer alır. Doğal sistemlerin meydana gelmesiyle birlikte beşeri sistemlerde oluşur.
Coğrafya ve Biyoçeşitlilik
Tüm canlıların içinde bulunmuş oldukları doğal ortamlar ile birlikte yaşamış olduğu alan biyosfer olarak adlandırılır. Doğal sistemlerin coğrafyada önemi biyoçeşitlilik ile yakından ilişkilidir. Hidrosfer, atmosfer, litosfer ve hidrosfer etkileşim halindedir. Biyosfer için belirlenen sınırlar diğer doğal ortamlara benzer olarak kesin nitelikte değildir. Karalar üzerinde yaşamış olan canlılar basınç belli bir yüksekliğe ulaşana kadar yaşayabilir. Bu belirlenen seviye sonrasında atmosfer basıncı, sıcaklık ve oksijen miktarındaki düşüş ile birlikte canlılar yaşamlarını devam ettiremez. Hidrosfer üzerinde derinliğe bağlı olarak oksijen de de bir azalma görülür. Bu sebeplerden denizler üzerinde bu koşulların görülmüş olduğu alanlar canlı yaşam adına uygun sayılmaz. Biyoçeşitliliğin çok olduğu alanlarda ise genellikle ışığın ulaşabileceği 200 metre derinlikteki alanlara kadar belirlenen ısı denizler olarak adlandırılır. Bitkiler ise litosferin en üst kısmını oluşturan toprak tabakası üzerinde tutunup yaşamlarını sürdürür. Canlıların büyük bir kısmı ise doğal ortamlar içerisinde yer değiştirip yaşamlarına devam ettirir. Bu sebeple doğal sistemlerin coğrafyada önemi son derece büyüktür.
Biyoçeşitlilik kavramı bir bölge üzerinde bulunan farklı özelliklere sahip hayvan ve bitki türleri ile birlikte mikroorganizma sayısı ve de tüm bu canlıların birbirleriyle olan ilişkilerini tanımlar. Farklı bitki ve hayvan türlerinin yaşamış olduğu dünya üzerindeki kıta ve bölgelerin üzerinde oluşturduğu biyoçeşitlilikler farklı özelliktedir. Bu farklılığın oluşma sebebi doğal ortamların aynı olmaması olarak adlandırılır. Genellikle çok sıcak ve nemli iklim alanlarında biyoçeşitlilik fazla olurken soğuk iklim alanlarında biyoçeşitlilik azalır. Doğal sistemlerin coğrafyada önemi bu şekilde tanımlanabilir.
Biyoçeşitliliği Etkileyen Faktörler
Doğal ortamların dünyanın her yerinde aynı olmaması ile birlikte hayvan ve bitki türleri de dünya üzerinde farklı bir denge sahiptir. Canların bir kısmı karada bir kısmı suda bir kısmı da hem karada hem suda yaşayabilir özelliktedir. Ekosistemi oluşturan ortamlar ile canları oluşturan bitki, insan ve hayvanlar sürekli bir ilişki halindedir. Biyoçeşitliliği etkileyen faktörler üç ana başlık altında incelenebilir. Fiziki faktörler; iklim, yeryüzü şekilleri, toprak yapısı ve sular olarak adlandırılır. Kıtaların kayması ve iklim değişikliği ise paleocoğrafya coğrafya faktörleri olarak sıralanır. Son olarak biyolojik faktörler ise insan ve diğer canlıların faaliyetleri olarak sıralanabilir.
İklim Değişimi Ve Canlılar
İklim değişimi canlı dağılışını etkileyen önemli bir faktördür. Doğal sistemlerin coğrafyada önemi iklim bakımından incelenebilir. Değişen iklim ile birlikte canlıların yeni yaşam alanlarını bulması adına göç etmeleri gerekebilir. Bununla birlikte iklim değişikliği bazı canlıların neslinin tükenmesine sebebiyet verebilir. Örnek olarak buzullaşma sonucunda pek çok canlının sıcak bölgelere gittiği gözlemlenmiştir.
Doğa Ve Çevre
Doğa yalnızca ayak basılan bir kara parçası olarak tanımlanmamalıdır. Yağışlar, rüzgârlar ve daha pek çok unsur hayatı sürdürebilmek adına gereklidir. Canları pek çok zararlı unsurdan koruyup dünyayı saran ve farklı gazlar üzerinden meydana gelmiş hava küre doğal unsurlar arasındadır. Doğal sistemlerin coğrafyada önemi doğa ve çevre başlığı altında incelenebilir.
Litosfer, yerkürenin kabuğu olarak adlandırılır. Kayaçlardan oluşan litosfer canlıların üzerinde barındığı ve faaliyetlerine devam ettiği alan olarak bilinir. Bulunduğumuz zemin, oyun oynadığımız veya piknik yaptığımız alanlar litosfer olarak adlandırılır.
Okyanuslar, denizler, göller, buzullar, akarsular ve yeraltı sularının tümü hidrosfer olarak adlandırılır. Hidrosferin diğer bir adı taş küredir. Su temel olarak canlıların hayatlarının devam ettirilmesi adına önemlidir. Tüm canlılar su tüketimi ile birlikte hayatlarına devam edebilir.
Doğal sistemlerin coğrafyada önemi düşünüldüğünde diğer bir başlık ise biyosferdir. Biyosfer içerisinde tüm canlıları barındırarak atmosfer, litosfer ve hidrosferi de oluşturur. Doğal unsurlar birbirleri arasında son derece muhteşem bir uyuma sahiptir.
Doğa Ve Coğrafya İlişkisi
Doğal sistemlerin coğrafyada önemi incelendiğinde bu iki alanın birbiriyle çok yakından alakalı olduğu gözlemlenir. Doğa kendi içerisinde uyumlu bir birliktelik devam ettirir. Coğrafya bu uyum üzerinden yola çıkıp bu unsurları inceler. Buna örnek olarak bir dağın oluşabilmesi için hangi evreler üzerinden geçtiği, ne tür kayaçlardan oluştuğu ve hangi süreçlerden etkilendiği fiziki coğrafya ile incelenir. Fiziki coğrafyanın bir alt dalı olan Jeomorfoloji bu oluşum sürecini araştırır. Jeomorfoloji birimi ile birlikte yeryüzü şekilleri araştırılıp bunlar coğrafya bilimi ile birlikte sunulur.
Doğal sistemlerin coğrafyada önemi için diğer bir örnek olarak toprak verilebilir. Toprak ana kaya üzerindeki çeşitli faaliyetlerin etkisi ile birlikte ayrışma sonucunda oluşur. Coğrafya bilimi toprağı inceler. Coğrafya bilimi toprağı incelerken pedoloji alt dalından yararlanır.
Diğer bir başlık ise Limnoloji bilimidir. Limnoloji bilimi ile birlikte coğrafya üzerinde yer alan önemli bir unsur olarak bilinen göllerin oluşumu ve bu oluşumun yeryüzü üzerindeki dağılışı incelenir.
Yağmur, dolu ve kar gibi yağışların oluşumu adına klimatoloji bilimi üzerinden yararlanılır. Bununla birlikte klimatoloji ve meteoroloji bu alan için birlikte çalışan alt dallarıdır.
Doğal sistemlerin coğrafyada önemi adına diğer bir başlık ise bitki ve hayvanların yeryüzü üzerindeki dağılışını olarak bilinir. Coğrafya, biyocoğrafya bilim dalından yararlanıp bu alanlarda da incelemelerini gerçekleştirebilir.
Daha fazla coğrafya ödevleri için kategorilerimize göz atmayı unutma!
