Coğrafya bir bilim olarak doğa ve insan ilişkisi üzerine inceleme yapar. İlk Çağlar’dan bugüne kadar doğal şartlar, insanın yaşamı üzerindeki etkiyi öne çıkarırken sanayi inkılabı ile birlikte teknolojinin gelişmesinin ardından doğa insanın eseri olmuştur. Bir bilim anlamında coğrafya insanların doğa üzerinden yararlanırken uyumlu olmasını ve bununla birlikte tüketim yaparken üretmeyi de anlatır.
Doğa Ve İnsan Etkileşimi
Doğa ve insan ilişkisi her alanda olduğu gibi coğrafyada da ön plana çıkar. Doğal çevre insanların ve diğer tüm canlıların yaşam alanlarını meydana getirir. Doğal alan hava, su ve canlı küreden meydana gelir. İnsanlar faaliyetlerini doğal unsurların çerçevesinde gerçekleştirir.
Doğal olaylar ve doğal unsurlar tüm insanların hem sosyal hem de ekonomik faaliyetlerini büyük bir oranda etkiler. Bu sebeple doğal olaylar ve insan faaliyetleri sürekli olarak etkileşimdedir. Bu süreç doğa ve insan ilişkisi üzerine bir tanım yapar.
Doğanın İnsan Üzerindeki Etkisi
İnsanlar ihtiyaçları sebepli doğal çevre ile çok yakından ilişkilidir. Giyinme, barınma beslenme gibi temel gereksinimler doğal çevre ile karşılanır. İnsanlar hayatını sürdürebilmek adına doğanın sunmuş olduğu olanakları benimser. Doğa ve insan ilişkisi için bir örnek olarak iklim şartları sebepli kutuplar üzerinde yaşamını devam ettirenlerin kalın kıyafetler giymeye ihtiyaç duyması ve bununla birlikte ekvator üzerinde yaşayan insanların ince giysiler giymeye ihtiyaç duyması örnek verilebilir.
İnsanların diğer bir temel ihtiyacı olan barınma gereksinimi de insan ve doğa ilişkisi üzerine bağlıdır. Barınma iklim tiplerine göre farklılık kazanır. Kurak veya yarı kurak olan alanlarda kerpiç ev tipine rastlanması öne çıkarken tortul kayaçların olduğu alanlarda taş meskenler ile karşılaşılması doğa ve insan ilişkisi üzerine örnek verilebilir.
İklim alanında ise soğuk iklimin bulunduğu bölgeler üzerinde insanlar daha yağlı ve daha proteinli hayvansal ürünler tüketirken sıcak iklimlerde insanların daha çok meyve ve sebze tüketimi sağlaması örnek verilebilir.
Yaşanılan doğal çevre kişilerin karakter ve fizyolojik gelişimini etkiler. Daha çok İskandinav ülkelerinde yaşayan insanların beyaz tenli olması ve ekvatoral alanlarda yaşamına devam eden insanların esmer tenli olması en doğru örneklerden bir tanesidir.
İnsanların Doğaya Olumlu Ve Olumsuz Etkisi
İnsan ve doğa ilişkisi hem olumlu yönde hem de olumsuz yönde olabilir. İnsanın doğaya olumsuz etkisine yapılan tünel, köprü ve benzeri yapılar örnek verilebilir. Bununla birlikte insanlar bulundukları alanlara barajlar inşa edip doğal yerleşim alanları üzerinde bir değişme sebebiyet verir. Barajlar üzerinde oluşturulan tahribat ile birlikte doğal çevre büyük ölçüde değiştirilir.
İnsan, doğal çevre ile devamlı bir etkileşim içerisinde olması sebebiyle bazen çevrenin sunduğu şartlara uyum sağlayıp bazen de kendi gereksinimleri ile birlikte doğal çevreyi değiştirici etkiye sahiptir. Bununla birlikte doğa ve insan ilişkisi sonucu ortaya çıkar.
Doğal Unsurlar Ve İnsan İlişkisi
Doğa ve insan ilişkisi coğrafya bilimi tarafından incelenir. Doğal unsurların insan yaşamına etkisi ve bununla birlikte bazı sonuçlar meydana gelir. Doğal unsurlar; sıcaklık, hava, yağmur, kar, deniz dalgaları, rüzgâr, toprak, kayaç, bitki, hayvan, nem, dağ ve akarsu olarak sıralanabilir.
- Sıcaklığın doğa ve insan ilişkisi üzerindeki etkisi incelendiğinde canlıların yaşamını sürdürebilmesi adına sıcaklığa ihtiyaç duyduğu görülür. Canlılar yaşamına çok yüksek veya çok düşük sıcaklıklarda edemez. Sıcaklık insan hayatını sağlık, tarım, turizm, ticaret ve ekonomik alanlarda olumsuz veya olumlu şekilde etkileyebilir.
- Hava, canlı hayatı için önemli bir yere sahiptir. Canlılar yemek yemeden veya su içmeden belirli bir süre yaşamlarına devam edebilse de havasız şekilde yaşayamaz. Alınan oksijen canlıların kanının temizlenmesine yardımcı olur. Hava kirliliği ise canlıların yaşamını olumsuz yönde etkiler.
- Yağmurlar doğadaki döngünün ana parçası olarak bilinir. Canlı yaşamının devamı adına yağmur gereklidir. Su kaynaklarının bir tanesi de bunun buharlaşmasıyla birlikte yağmur olarak yeryüzüne dönmesi olarak bilinir. Yağan aşırı yağmurlar canlı hayatını olumsuz yönde etkiler.
- Kar, sıcaklığının belirlenmesinde bir etkendir. Soğuk kış günlerinde yağan kar havayı yumuşatıcı etkiye sahiptir. Bahar döneminde ise aynı şekilde yaşanan kar erimeleri sel felaketine yol açabilir. Karın diğer bir etkisi de aşırı soğuk havaya karşı bitkileri korumasıdır. Kar yağışı giyim tarzına da etki eder.
- Denizde oluşan dalgalar kıyı bölgelerindeki biyoçeşitlilik üzerinde etki sağlar. Dalgaların büyük olması hem deniz turizmini olumsuz etkiler. Bununla birlikte geçtiğimiz dönemde dalga enerjisinden yararlanmak adına ciddi çalışmaların yapıldığı da gözlemlenmiştir.
- Doğa ve insan ilişkisi üzerine diğer bir örnekte rüzgârlar üzerinden verilebilir. Rüzgâr sıcaklığının şiddetini engellemesi ile bilinir. Bununla birlikte rüzgârın diğer bir etkisi de hava temizleyici özelliğidir. Kurulan rüzgâr santralleri ile birlikte enerji üretimi yapabilir.
- Toprak ise en temel yaşam alanıdır. Canlıların besinlerinin ana kaynağı olan toprak bunun yanında çanak ve çömlek yapımında kullanılır.
- Kayaçlar, yer kabuğundaki ana malzemedir. Kayaçlar ayrışıp toprak üzerinde bir yapı malzemesi oluşturur.
- Bitkiler, hem insan hem de diğer canlıları yaşamı için bir besin kaynağı olarak bilinir. Fotosentez ile birlikte besin zinciri tamamlanır.
- Hayvanlar, insan adına önemli bir besin kaynağı olarak bilinmesi ile birlikte ekosistemin bir parçasıdır.
- Nem faktörü doğa ve insan ilişkisi üzerinde büyük bir role sahiptir. Nemin az olduğu alanlarda kuraklık artar. Nemin ve bununla birlikte yağışların çok olduğu alanlarda bitki örtüsü gür olur.
- Dağlar, tatlı su kaynağı oluşturur.
- Akarsular, canlılar için su kaynağı olarak bilinir. Akarsular ekonomik faaliyetler üzerinde etki sağlar. Akarsular tarım ve sulama adına kullanılabilir.
Daha fazla coğrafya ödevleri için kategorilerimize göz atmayı unutma!
